Дэлхийг тойрон аялаж цагаан хоолны 80 жор цуглуулсан нь

Калифорн мужийн нэг гэр болох Питер Мезель, Фейт Д’Алюизио нар єєрсдийн бичиж буй номондоо баримт материал цуглуулахын тулд нэг сая доллар, гурван жил зарцуулжээ. Тэд дэлхийг тойрон аялаж 80 гаруй орон, улс vндэстний тєлєєлєлтэй уулзаж єдєрт ямар цагаан хоолоор хоололдогийг судлажээ. Аялалын vр дvнд олон vндэстний цагаан хоол, тэжээллэг чанарыг хооронд нь харьцуулсан сонирхолтой номыг бvтээжээ. Хэрэв таны єдєрт идэж буй цагаан хоол Массаи омогийн дайчныхаас юугаар ялгаатайг мэдэхийг хvсвэл энэ номноос хариултаа олж авч болно.

1. Чикагогийн монтажчин Жефф Девайн єдрийн цагаан хоолоо барьж буй 50 давхар барилгынхаа ажлын байран дээр иддэг. Жефф Девайны ажил хvнд хvчир олон цагаар гадаа ажилладаг. Иймд тэрбээр сайн идэх ёстой. Тvvний хоногийн хоолны калорилог чанар нь 6600 ккал-д хvрдэг. Жеффийн биеийн єндєр 185 см, жин нь 106 кг, нас 39. Ингэхлээр тэрээр бие галбирын хувьд чамлахааргvй сайхан. Жефф Девайн єєрийн эрvvл мэнддээ их анхаарч тvргэн хоолны газарт хоол иддэггvй, харин гэртээ бэлдэж авчирсан vдийн хоолыг иддэг нэгэн.



2. Энэ бол Кенийн Нарок хотоос холгvй орших тосгонд єнєр гэр бvлээрээ амьдардаг Масаи омгийн дєрвєн эхнэртэй удирдагчийн гуравдугаар эхнэр Нулькисаруни Таракуайгийн єдєр бvр иддэг хоол. Зэрлэг зааны унагасан модон дээр эгнvvлэн тавьсан саванд тvvний иддэг хоол байна. Одоо Нулькисаруни Таракуай 38 настай. Биеийн єндєр нь 165,1 сантиметр, жин нь 47 кг. Тэрээр єдєрт 800 ккал хэрэглэдэг. Нулькисаруни Таракуайханыхан єтєг бууцыг шороотой хольж барьсан сууцанд амьдардаг. Масаичуудын vндсэн эрхлэдэг ажил нь мал аж ахуй. Омог хагас нvvдлийн маягаар амьдардаг. Эрдэнэ шишний кааш, сvvгээр ихэвчлэн хооллодог. Омгийн баяр ёслолын vеэр vхрийн цус уух удаа бий.



3. Сяо Ся-ли бол мэргэжлийн акробатчин хятад эмэгтэй. Тэрбээр Шанхай хотын “Циркийн ертєнц”-ийн тайзан дээр тоглодог. Бусад акробатчдын нэгэн адил жингээ хадгалан барих ёстой байдаг. Сяо Ся-ли 16 настай, биеийн єндєр нь 157 см, жин нь 44,8 кг. Єдєрт 1700 ккал хэрэглэдэг. Сандал дээр тvvний єдєр бvр иддэг хоол байна. Сяо Ся-ли бvvр бага байхдаа циркэд тоглож эхлэсэн байна. Эдvгээ Сяо Ся-ли сургуулилтаа хамтлагийнхаа нєхдvvдтэй vргэлжvvлж байна. Тэрээр єдєрт 5-аас доошгvй цаг дасгал хийх ёстой. Єдєр бvр тайзан дээр гарч vзvvлбэр vзvvлдэг. Vзэгчид тvvнийг баяртай хvлээж авахад Сяо Ся-ли дуртай.



4. Египетийн Каир хотын захад орших тэмээ зардаг Биркаш зах. Тэмээний наймаачин Салех Абдул Фадлалла єдрийнхєє хоолыг бидэнд толилуулж байна. Тэрээр 40 настай. Биеийнх нь єндєр 172 см, жин нь 74,7 кг. Єдєрт дунджаар 3200 ккал хэрэглэдэг.



5. Латвийн Рига хотын залуучуудын цєєхvvл дуучдын хамтлагийн хєгжмийн зохиолч Анси Саука удирддаг. Тєгєлдєр хуурын таган дээр тvvний єдєрт иддэг хоолны зургийг авах саналыг зєвшєєрчээ. Анси Саука 36 настай, биеийн єндєр нь 182,8 см, жин нь 82,8 кг. Єдєрт дунджаар 3200 ккал хэрэглэдэг. Тєгєлдєр хуурчийн мэргэжил нэлээд их энерги зарцуулдаг хєдєлмєр. Анси Саука тєгєлдєр хуурынхаа ард 1 цаг сууж тоглоход ойролцоогоор 110 ккал зарцуулдаг.


6. Тєвдийн Платогийн сvмийн тэргvvн ламын єдєрт иддэг хоол ширээн дээр байна. Тэрбээр 45 настай. Тvvний биеийн єндєр нь 165,1 см, жин нь 71 кг, 4900 ккал хэрэглэдэг.



7. Иракийн дайнд оролцож явсан 30 настай дайчин Фелипе Адамс єєрийн єдрийн хоолыг танилцуулж байна. Одоо Фелипе Адамс хамаатнуудынхаа хамт Калифорнийн Инглвудэд амьдарч байна. Тvvний биеийн єндєр нь 177 см, жин нь 61 кг. Єдєрт 2100 ккал хэрэглэдэг. Фелипе Адамс хєгжлийн бэрхшээлтэй тул тэргэнцэр ашигладаг. Багдадад алба хааж байхдаа мэргэн буудагчийн суманд єртєж хєл нь хєдєлгєєнгvй болсон. Тvvнийг одоо болтол vе мєчнийх нь євчин шаналгаж байдаг.



8. Питер Мезель, Фейт Д’Алюизио нарын бичсэн «Миний идэх ёстой хоол: дэлхийн цагаан холны 80 жор» хэмээх номын хавтасны зураг.



Маш сонирхолтой гоё ном байна шүү.
Мэдээлэлийг дараах сайтаас хуулбарлав:http://www.caak.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=8247335

Их цэвэрлэгээ буюу мацаг барихуй

Мацаг барьдаг хүмүүс хоол боловсруулахад зарцуулдаг энергээс багаханыг. харин бие махбодиосоо дээд зэргийн энерги суллаж чаддаг. Харин тэр энерги дэмий үрэгдэхгүйгээр зөв ашиглагдах ёстой юм. Тиймээс сэтгэл оюун туйлын тод болох энэ үед бясалгал үйлдэхэд хамгийн тохиромжтой цаг юм.

Тэрхүү энергийн их бөөгнөрөл сэтгэл оюуныг ухамсрын өндөрлөгт хүргэхэд ашиглагдах ёс юм. Энэтхэгт мацгийг Упаваш гэдэг бөгөөд дээд ухамсарт ойртох гэсэн утгатай үг юм. Учир нь мянга мянган жил иогчид мацгийг зөвхөн эрүүл байхын тулд бус сэтгэл оюунаа танин мэдэхүйн өндөрлөгт хүргэхийн тул үйлддэг байжээ. өнгөрсөн үеийн мэргэд урт удаан мацгаар сэтгэхүйн хүчийг олох буюу мэргэн ухааны оргилд хүрч байлаа. Тэд цэвэр цус тархийг цэвэршүүлж асар их хүч чадал өгдөг болохыг мэдэж мацаг нь сэтгэхүй оюун санааны өндөр хичээл зүтгэлд өөрийгөө зориулах хамгийн тохиромжтой цаг гэж үздэг байв.

Хэрхэн мацаг барих вэ?

Эрт цагт хүмүүс олон өдрөөр заримдаа гучаас дөчин хоног мацаг барьдаг байсан нь тэр үед хүмүүс байгальдаа ойр амьдарч илүү их хөдөлгөөнтэй байж мэдрэлийн даралт түгшүүргүй байсан болохоор хүч тэнхээтэй, олон хоногийн мацгийг даах чадвартай байлаа. Харин орчин үеийн хүмүүс бохирдолтод хэт дарагдан урт удаан хугацааны мацгийг тэсвэрлэж чадахгүй болсон байна. Иймээс богино хугацаанд тогтмол хамгийн бага нь нэг хоногийн мацаг барьж нар мандсаны дараа биеэ цэвэршүүлэхийг зөвлөж байна.

Сард хоёр удаа сарны байршлын дагуу тодорхой өдрүүдэд мацаг үйлддэг. Мацгийн үед цэвэр агаарт явж цэнгэг агаарыг гүнзгий амьсгалж, бие махбодын дасгалыг идэвхтэй хийх хэрэгтэй. Энэ нь цусны эргэлтийг идэвхжүүлж хог шаарыг түргэн цэвэрлэж хөөхөд ач холбогдолтой. Мацаг барих хамгийн шилдэг арга бол юу ч идэж уухгүй байх явдал юм. Ийм замаар барьсан мацаг дээд зэргийн үр ашигтай хурдан үйлчилнэ. Сархинцаг шахаж буй мэт биеэс бүх хорыг хөөж гаргадаг.

Хоол тэжээлийн нэг мэргэжилтэн:

-Хэдийчинээн бага шингэн ууна, төдийчинээн их хүчээр мацаг үйлчилнэ гэж хэлсэн бий.

Ус уухгүй байх өөр нэг шалтгаан нь бие махбод дахь сарны нөлөөлөлтэй холбоотой юм. Мацгийг гэнэт огцом бус аажим дасгаж барих хэрэгтэй. Та анхны удаа мацаг барьж буй бол жимс болон сүүгээр дагнаж болно. Дараагийн удаа жимс буюу жимсний шүүстэй, дараагийн удаа зөвхөн усаар эцэст нь юу ч идэхгүй, уухгүйгээр мацаг барьж үзээрэй.

Ийм замаар та аажмаар мацаг барихад хялбархан зохицох болно. Хүнд өвчтэй буюу бие султай хүмүүс бүтэн мацаглах албагүй, хагас мацаглаж болно. Үдийн хоолноос хойш дараа өдрийн өглөө хүртэл сард дөрвөн удаа мацаглаж болно. Мөн жимсний шүүс, сүү, навчит ногооны шүүстэй мацаглаж болно. Хүүхэд, жирэмсэн болон хөхүүл эхчүүд мацаг барих хэрэггүй.

"Мацаг барьж байх үедээ хоолоо ядуучуудад, усаа ургамалд хүртээж байх хэрэгтэй юмаа" гэж иогийн их мэргэжилтэн хэлжээ.

Мацаг барьдаг хүмүүс мацгийн өдрүүдэд ухаан санаа нь тод ойлгомжтой байж эрч хүч, эрүүл байдлыг мэдэрдэг. Харин эхний удаад бие махбодь чинь хэт нэвчсэн хорыг гадагшлуулж эхэлж буй учраас таныг мацаг нэлээд сульдааж болно. Чухам энэ бол мацаг үйлчилж буйн шинж юм. Нөгөө талаар бие махбодид удаан хугацаагаар тагларсан хортой хаягдлууд нь цусанд нэвчиж гадагшлан ялгарахад бэлэн болж буй нь тэр юм. Цагаавтар өнгөөр хучигдсан салст бүрхэвч ходоод, нарийн гэдсэнд хуримтлагдсан нян, хог хаягдлууд хэлээр дамжин гардаг. Чухам энэ үед хэлээ маш сайн хусаж хорыг цэвэрлэх хэрэгтэй. Энэ гадагшилж байгаа процесс бол цэвэршилтийн нэг үзүүлэлт юм. Ходоод хонхолзоход хэрэв ядарлаа тэвчихгүйгээр ихээр идэж эхэлбэл мацгийн хамаг үр ашгийг баллах болно. Мацгийн үе дэх чанд сахилга нь таныг сэтгэлийн тэнхээтэй болгоно. Оройн хоол идсэнээс 10-12 цаг болоод биемахбод өөрийгөө ямар нэг хэмжээгээр цэвэрлэж байдаг бөгөөд хорт хаягдлууд цусанд орж түүгээр гадагшлуулагдаж байдаг. Хүмүүс өглөө босоод түргэхэн хоол идэхийг яардаг. Чухам энэ байдал нь дээрхи процессыг зогсоодог байна. Зарим хүмүүс бие нь тавгүйтэхэд шөнө дунд босч хоол иддэг. Өөрөөр хэлбэл тэд хуримтлагдсан хорын шингээлтийг зогсоохын тулд ходоодоо хоолоор дүүргэж байна гэсэн үг. Энэ бүх өөрчлөлт нь хүний биед дотоод цэвэрлэгээ хийхийг шаардаж буй сануулга дохио мөн. Хүн хэд хэдэн удаа мацаг барьсны дараа бие нь цэвэршиж эдгээр сулралын мэдрэмжүүд нь арилдаг. Бүр огт өлсдөггүй. Учир нь сахар цардуул мэтийн залгидаг биет байхгүй болдог. Мөн ажлын эрч хүч сэтгэн бодох чадвар буурахын оронд улам нэмэгдэж байгааг илүү мэдэрнэ. Английн тамирчин нэг хоног мацаг бариад юм идэлгүйгээр 52 миллийн хол гүйж өмнөх амжилтаасаа хагас цаг илүү хурдалсан байна. Сагсан бөмбөгийн тамирчид тоглолтынхоо өмнө 3-4 хоног мацаг барихад эрч хүч, тэсвэр хатуужил нь эрс нэмэгддэгийг тогтоожээ.

Мацаг яаж тайлах вэ?

Мацаг хэрхэн тайлах нь мацаг барихаасаа чухал юм. Та бүх махбодоо амрааж цэвэрлэсний дараа өөх тос махтай хүнд хоолыг ихээр цадатлаа идэх юм бол ходоод тань дахин сунаж хэт ачаалалд автан мацгийн бүх үр дүн устах болно. Мацаг тайлах өглөө нар мандсаны дараа давс буюу зөгийн балтай нэг аяга нимбэгний шүүс уух хэрэгтэй. Нимбэгний шүүс нь маш шүлтлэг бөгөөд бие махбодыг цэвэрлэхэд хамгийн сайн нөлөөтэй. Энэ нь хүчлийг саармагжуулж мацгийн үед эд эрхтнээс цэвэрлэгдэн бүх зүйл салстуудыг устгах төдийгүй, шингээж амархан гадагшлуулдаг.

Дараа нь хагас эсвэл бүтэн гадил идэхдээ зажлалгүйгээр жижиг жижгээр хазаж шууд залгих хэрэгтэй. Гадил /банан/ шингээн уусгах хөвхөнцөр мэт үйлчилж ходоод нарийн гэдсэн дэх хорыг саармагжуулан хялбар гадагш хөөнө. Энэ нь хоол тасралтгүй боловсруулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэн нарийн гэдсийг тосолж байдаг юм. Хэрэв бололцоотой бол өглөөний ундаа хагас цагийн дараа уувал зохимжтой. Мацгийн дараахь анхны хоол хөнгөн чанарын шинэ ногоо жимсээр баялаг байх шаардлагатай. Ялангуяа цэцэгт байцаа, навчит ногоо нь хоол боловсруулах замд үлдсэн хор хаягдлыг шингээж угааж суллана. Ширхэглэг хальстай ногоо нь шүүрдэж цэвэрлэж буй мэт үйлчилнэ. Шүүслэг жимс нь хоол боловсруулах замыг цэвэрлэн хамахад тусална. Өглөөний хоол амархан шингэхүйц хөнгөхен байх тусам ходоод нарийн гэдсэн дэх үлдэгдэл хор салсыг түргэн гаргадаг.

Мацгийн дараахь өдөр усанд орохдоо арьсны нүх сүвүүдээр гадагшилсан хор, хог хаягдлыг цэвэрлэхийн тулд биеэ сайтар үрж угаана.

Мацаг ба Сар

Мацаг барих хамгийн сайн өдрүүд бол шинэ сар буюу тэргэл сар гарахын өмнөх гурав хоног юм. Ямар нэг ноцтой шалтгааны улмаас тухайлсан өдрүүдэд мацаг барьж чадахгүй аваас үүний өмнө буюу хойно мацаг барьж болно. Яагаад чухам энэ өдрүүдийг онцолж байгаа учир бол сар нь дэлхийн далай тэнгис усанд асар их нөлөөтэй байдаг шиг мөн бидний бие сэтгэлд тэр хэмжээгээр нөлөөлдөг. Шинэ тэргэл сарын мөчлөгийн үеүүдэд сарны таталцлын хүч далай тэнгисийн татлага түрлэгт нөлөөлдөгтэй адил бидний бие мах бодын 70 хувь нь ус байдаг учраас тэрчлэн биед нөлөөлдөг. Мянга мянган жилийн турш хүмүүс тэргэл сар хүний амьдралд асар их нөлөөлдгийг мэдэж байлаа. Ихэнх зөн совин, байгалийн тохиолдол энэ өдрүүдтэй холбогдож тэрч байтугай одоо ч хүртэл тэргэл сартай үед л зөвхөн тариагаа тарьдаг тариачид олон бий. Саяхнаас эрдэмтэд сарны гайхамшигт нөлөө ялангуяа тэргэл сар бидний бие сэтгэлд онцгой нөлөөтэйг сонирхон судалж эхэллээ. Шинжлэх ухааны судалгаагаар тэргэл сар буюу энэ өдрүүдээс 3 хоногийн өмнө, хойно сарны татах хүч бие дэх шингэнийг дээш огшоож тархинд аваачдаг ажээ. Тархин дахь шингэний илүүдэл нь түүний үйл ажиллагааг хямрааж, уур уцаартай, догдломтгой тайван бус эсвэл сонин хачин авиртай болгох зэрэг бие сэтгэхүйн олон шинж тэмдгүүдийг үүсгэдэг байна.

Амьтад зовиуртай үедээ зөнгөөрөө мацаг барьдаг. Харин хүн бид байгалиасаа улам холдож өвчтэй үедээ зөнгөөрөө хоолондоо дургүй болох явцаа ч мэддэггүй. Улам ихээр хамаагүй иддэг. Эрт үеийн мэргэд тогтмол мацаг барьдаг байсан нь дан ганц эрүүл байхын тулд ч биш, сэтгэхүй оюун санааны өндөрлөгт хүрэх зорилготой байжээ. Тиймээс тэд "Хоолтой ходоод бодох дургүй" гэж хэлцдэг байжээ. Сократ, Платон, Пифагор зэрэг эртний Грекийн гүн ухаантнууд ном бичих, тодорхой ажил гүйцэтгэхийн тулд үргэлж мацаг барьдаг байжээ. Учир нь тэд мацаг бол сэтгэхүйн хүч чадлыг нэмэгдүүлдэг гэдгийг мэддэг байжээ. Эртний энэтхэгийн дияанч нар урт удаан хугацаагаар мацаг барьж байлаа. Грекийн гүн ухаантан математикч Пифагор оюуны нандин ухаанд суралцахаар Египет рүү очиж тэндээ 40 хоног мацаг барьжээ. Египетийн багш нар түүнд "Бидний заах юмыг чи ойлгохын тулд 40 хоног мацаг барихад болно" гэж хэлсэн Иудейчүүд өөрсдийгөө мацгаар эмчилдэг байжээ.

Будда үзэгдэх ертөнцөөс сэтгэлээ тасалж ухамсрын оргилд хүрэх гэж байнга мацагладаг байлаа. Тэрээр урт удаан 6 жил мацагласны дараа гэгээрэлд хүрсэн юм. Мацагт биеийн болон сэтгэхүйн өндөр ач холбогдол буй.

Эрт үеийн мэргэд чухам үүнийг мэддэг байсан учраас мацгийн гайхамшгийг хүртдэг байжээ. Тодорхой хугацаанд хоол ундыг тэвчин зогсоох нь бие махбодыг өөрөөр нь цэвэршүулж хуримтлагдсан хор хаягдлыг хөөж гаргадаг. Хоол боловсруулахад зарцуулагдах их хүч гүн бясалгал мэтийн оюуны үйлдэл хийхэд тархинд шууд үйлчилдэгээрээ гайхамшигтай юм аа.

http://http//www.buddhism.mn/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=1 web хуудаснаас оруулав.

Цагаан хоол ба бидний ирээдүй

АНУ-ын Шим тэжээлийн нийгэмлэг болон Канад улсын хоолзүйчдийн холбооноос цагаан хоолны эрүүл мэндийн ач тусыг “Зөв зохицуулсан цагаан хоол нь эрүүл, тэжээллэг төдийгүй зарим өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх болон эмчилгээний ач тустай” гэж тодорхойлжээ. Махан хоолыг боловсруулахад ургамал болон цагаан идээнээс илүү ажиллагаа шаардагдах ба бие махбодийн илүү ажилбар бүр нь хүнийг ядраадаг. Харин жимс, хүнсний ногоо нь махнаас 10 дахин, сүү цагаан идээ нь 5 дахин хялбар шингэцтэй, бие махбодид ашигтай олон шимт бодисын эх үүсвэр болдог төдийгүй бие махбодиос хортой бодисыг гадагшлуулах, хоргүйжүүлэх шинж чанартай болохыг шинжлэх ухаан нотолж байна. Цагаан хоол нь ханасан өөх тос, холестеролын хэрэглээг багасгаж, эслэг болон төрөл бүрийн аминдэм, эрдэс бодис, үл исэлдүүлэгч бодисын хэрэглээг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой. Ийм учраас цагаан хоол тогтмол хэрэглэх нь эрүүл мэндэд дараах давуу талтай болох нь судалгаагаар батлагджээ. Үүнд:
1. Биеийн илүүдэл жин багасч, биеийн жин тогтворжино:
Үүний шалтгаан нь цагаан хоолтон амьтны гаралтай өөх тос, уураг бага хэрэглэдэг, согтууруулах ундаа хэрэглэдэггүй бөгөөд жимс, ногоо, сүү, цагаан идээ их хэрэглэдэгтэй холбоотой гэж эрдэмтэд тайлбарлажээ. Иймээс цагаан хоол хэрэглэснээр таргалалтаас шалтгаалсан олон эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх боломжтой.
2. Цусанд өөх хуримтлагдахаас сэргийлж, даралт тогтворжуулж, зүрх-судасны эмгэг, цус харвалтын эрсдлийг бууруулна: Үүний шалтгаан нь цагаан хоолтнууд амьтны гаралтай өөх тос, холестерин бага хэрэглэдэг бөгөөд антиоксидант болон изофлавин, эслэгээр баялаг жимс, ногоо, буурцагт ургамал их хэрэглэдэгтэй холбоотой гэж үздэг.
3. Чихрийн шижин өвчний эрсдлийг бууруулна: Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүсийн 80% нь “ЧШӨ II” хэлбэрээр оношлогдсон байх ба тэдний 90% нь илүүдэл жинтэй, тарган байдаг. Цагаан хоолтны биеийн жин хэвийн байхаас гадна хоолондоо эслэгээр баялаг ургамлын гаралтай хүнс түлхүү хэрэглэх учир энэ өвчинд өртөх эрсдэл буурдаг. Хорт хавдрын эрсдлийг бууруулна: Учир нь жимс, ногоо, буурцагт ургамал, үр тариа, самар зэрэг нь бие махбодиос хортой бодисыг гадагшлуулах болон хорт хавдрын эсрэг үйлчлэл бүхий олон бодисыг найрлагадаа агуулдаг.
Бөөрний өвчний эрсдлийг бууруулж, үйл ажиллагааг хөнгөвчилнө: Уургийн хэт их хэрэглээ нь бөөрний ачааллыг нэмэгдүүлж өвчний эрсдлийг нэмэгдүүлэх төдийгүй өвчилсөн бөөрийг сэдрээж хүндрүүлдэг. Ургамлын уурагтай харьцуулахад амьтны гаралтай уураг нь бөөрөнд илүү их ачаалал өгдөг. Цагаан хоол хэрэглэх нь бөөрний үйл ажиллагааг хөнгөвчилж сайн нөлөө үзүүлнэ.
Өтгөн хаталтаас сэргийлж, бүдүүн гэдэсний үрэвсэлт өвчний эрсдлииг бууруулна.
Хүнсний эслэг нь бүдүүн гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулснаар өтгөн хаталтаас сэргийлэх үйлчлэл үзүүлдэг. Хүнсний эслэгийн хамгийн сайн эх үүсвэр нь төрөл бүрийн шош, буурцагт ургамал, овъёос, эрдэнэ шиш, хивэг, бүтэн үрийн буудайн гурил, хөх тарианы гурил, төрөл бүрийн хүнсний ногоо, жимс, жимсгэнэ юм.
Цагаан хоолтны уургийн эх үүсвэр
Цагаан хоолтны уургийн гол эх үүсвэр болох буурцгийн төрлийн ургамал (төрөл бүрийн шош, вандуй, буурцаг) нь хялбар шингэцтэйн дээр мах, өндөг, сүүний нэгэн адил бүх л үл орлуулагч аминхүчлийг агуулсан төгс уурагтай, бас ханаагүй тос, эслэг, аминдэм болон эрдэс бодисын эх булаг болдог. Тухайлбал, 100 г шар буурцгийн шинэ бяслаг /дүүпүү/ нь сүүнээс кальцийг 1.7 дахин, фосфор 2 дахин, калийг 1.3 дахин их агуулж, төмрийн агууламж нь махныхтай ойролцоогийн дээр антиоксидант / исэлдэл хориглогч/ бүлэг бодис болох изофлавиныг 200 мг буюу өөр ямар ч бүтээгдхүүнд байхгүй хэмжээгээр агуулдаг. Изофлавинууд нь бие махбодид физиологийн олон чухал үүрэг гүйцэтгэхээс гадна зарим өвчин үүсэх эрсдлийг бууруулдаг болох нь тогтоогдсон. Шимт бодисын агууламжийн хувьд 100 гр шар буурцгийн үр нь дунджаар уураг 36.8%, тос 23.5%, нүүрс ус 23.5% агуулах ба кали, натри, кальци, фосфор, магни, төмөр, фтор, зэс, иод, цайр, селен зэрэг эрдэс бодис болон А, Е, К, В1, В2, фолийн хүчил зэрэг аминдэм ихтэй гайхамшигт хүнс юм.ар буурцгийн найрлагад хорт хавдрын эсрэг үйлчлэлтэй, цусны холестеролын түвшинг бууруулах нөлөөтэй биологийн идэвхт олон бодис байгааг эрдэмтэд тодорхойлоод байна. Шар буурцгаар хийсэн төрөл бүрийн бүтээгдэхүүнийг хоол хүнсэндээ тогтмол хэрэглэдэг хүмүүсийн дунд ходоод, гэдэс, уушиг, түрүү булчирхай болон хөхний хорт хавдраар өвчлөх эрсдэл харьцангуй бага байдгийгхоолзүйчид ажиглажээ.
Хоолондоо шар буурцаг болон бусад төрлийн шош, буурцаг, вандуй хэрэглэх бол дараах аргаар боловсруулж хэрэглээрэй.
1. Усанд 8-12 цаг дэвтээнэ.Дэвтээх явцад усыг 5-6 удаа солино.
2. Усанд хийж нам гал дээр зөөлөртөл чанана.
3. Шүүж гаргаад сэврээж хөргөөд шууд хоолонд хийх юмуу хүнсний хуванцар саванд хийж хөлдөөгчид хадгалж болно. Энэ нь таны цаг зав болоод хоол болгоход зарцуулах эрчим хүч хэмнэнэ.
4. Хөлдөөсөн шош буурцгийг төрөл бүрийн хоол, зуушинд хийж болно.
Ургамлын гаралтай мах орлуулагч гэж юу вэ?
Цагаан хоол тогтмол хэрэглэх шийдвэр гаргасны дараа зарим хүмүүст нэн түрүүнд тохиолддог нэг том бэрхшээл бол хоолондоо махны үнэр, амт, өнгийг үгүйлэх явдал байдаг. Тэгвэл сүүлийн үед ургамлаас махыг орлох олон нэр төрлийн бүтээгдэхүүн гаргаж авах ч болсон нь танд энэ бэрхшээлийг давахад туслах болно. Шар буурцаг, улаан буудай зэрэг нь “мах орлуулагч” гаргаж авах хамгийн гол эх үүсвэр юм. Мах орлуулагчдыг ашиглан махтай төстэй шинж чанар, амт бүхий төрөл бүрийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжтой. Тухайлбал, өндөр хөгжилтэй орны хүнсний үйлдвэрүүд цагаан хоолны хэрэглээг дэмжих зорилгоор шар буурцаг, буудайн уураг ашиглан махтай андуурам үнэр, амт, шинж чанар бүхий хиам, зайдас, тахианы гуя, нугас, загас зэрэг бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болжээ. Монголын хүнс импортлогч компаниуд эдгээр бүтээгдэхүүний заримаас зах зээлд нийлүүлж байгаа тул бид хоол хүнсэнтэй мах орлуулагч бүтээгдэхүүнийг өргөн хэрэглэх боломж бүрдэж байна. Түүнчилэн шар буурцаг, улаан буудайн гурилын уургийг цэврээр ялгаж үхэр болон адууны мах гэж андуурам шинж чанар бүхий бүтээгдэхүүнийг “Үнэний зам” компани үйлдвэрлэн зах зээлд нийлүүлж эхлээд байгаа билээ. Тэгэхээр та цагаан хоолонд шилжих эхний үед хоолондоо ургамлын гаралтай эдгээр “мах орлуулагч” хэрэглэснээр мах үгүйлэх бэрхшээлээс ангижирч цагаан хоолны хэрэглээгээ нэмэгдүүлж чадах болно. Нөгөөтэйгүүр гэрийн нөхцөлд шар буурцгийн сүү, тараг, бяслаг (дүпү) хийж болохоос гадна улаан буудайн уургаас мах орлуулагч уураг (глутин) гаргаж авч болдог.



www.sonin.mn-S

Дуучин Номинжингийн ярилцлага 1

Дуучин Номинжингийн ярилцлага 2

Дуучин Номинжингийн ярилцлага 3

Дуучин Номинжингийн ярилцлага4

Шар буурцаг хэрэглэж байх ач холбогдол

Шар буурцгийн талаар мэдлэг мэдээллийг агуулсан олон ном зохиол байдаг. Тэдгээрийн дотроос дэлхийн олон хэлэнд орчуулагдсан Америкийн алдард эртэмтэн доктор Mindell. E "Буурцгийн гайхамшиг" номонд буурцаг хэрэглэж байх ач холбогдлыг дараах хэдэн тєрлєєр дэлгэрvvлэн бичсэн байдаг .

• ясыг бэхжvvлж, сийрэгжихээс хамгаална
• тvрvv булчирхайг хамгаалах
• цэвэршилтийг хойшлуулах
• цус єтгєрч, зvрх муудахаас хамгаалах
• хавдар євчнєєс хамгаалах

Хvмvvс дунд насанд хvрхээр хvссэн эс хvссэн ясны тvвшинд ямар нэг хэмжээгээр єєрчлєлт орж яс сийрэгжих, шохойжих, улмаар яс ургах єєрчлєлтvvд ирдэг. Эдгээр нь хєдєлгєєн, жин нэмэгдэх зэрэг олон шалтгаанаас болдог боловч бэлгийн даавар багассантай тун их холбоотой. Эм бэлгийн даавар аажмаар багасвал эмэгтэйчvvд жин нэмэгдэх, сарын тэмдэг багасах, арьсны гєлгєр уян зєєлєн чанар буурах, цэвэршилтийг тvргэсгэх, яс сийрэгжих зэргээс гар хєл євдєж, бухимдан янгинадаг. Харин эр бэлгийн даавар аажмаар багасвал тvрvv булчирхайн vйл ажиллагаа саарч бэлгийн дур хvсэл харих, муудах, тvрvv булчирхайн vрэвсэл шохойжил, томрол vvсдэг тул эрэгтэй, эмэгтэйчvvд шар буурцгийг хэрэглэж байвал тун их ач холбогдол єгдєг. Бэлгийн дааврыг хэвийн барихад эм биш байгалын гаралтай зvйл хэрэглэвэл vр дvнтэй байдгийг эрдэмтэд нэгэнт нотолсон билээ. Буурцаг бол байгалаас хvн тєрєлхтєнд шагнаж буй цорын ганц гайхамшигт байгалийн гаралтай хоол хvнс болно. Зєвхєн буурцгийн тєрлєєс авдаг ховор шим тэжээл нь лецитин

Лецитин дутсанаар цус єтгєрєх, дархлаа сулрах
Хавдар vvсэх, судас нарийсдаг. Vvнээс хамгаалах арга бол хоол хvнсээ буурцгийн тєрлєєр сэлбэж занших . Хvн хєгширч, элдэв євчинд нэрвэгдэхгvйн тулд єдєр тутмын аж амьдралдаа анхаарал хандуулах нь чухал байдаг. Цус єтгєрєхєєс хамгаалж байх нь судас нарийсах, зvрх, даралт, харвалтаас сэргийлэн амьдарч буй ухаан юм. буурцаг хэрэглэж лецитин нєхєж Биеийн дархлааг дэмжиж байх нь ирж болох олон євчнєєс єєрийгєє хамгаалах сайн арга билээ. Буурцгийн тєрлєєр хооллож сурвал танд аяандаа нэг тєрлийн хамгаалалт буй болж байна гэсэн vг. Шар буурцаганд ургамлын уураг, шим тэжээл нь єндєгнєєс 1,8 дахин, гахайн хар махнаас 1.9 дахин, vхрийн махнаас 1.6 дахин, хонины махнаас 2 дахин. Загасны махнаас 1.9 дахин, сvvнээс 1,9 дахинаар илvv тэжээллэг байдаг.

эрүүл хоолны талаар ярилцлага Д.Ариунаа

-Хүмүүс цагаан хоолтон болбол биед сайн, турна гэж махтай хоол идэхгүй, гэнэт цагаан хоол идэж байгаад хэсэг хугацааны дараа чих шуугиад толгой эргээд гэдэг. Ер нь хэрхэн цагаан хоолтон болох вэ?
-Шууд махнаас татгалзаад тэр хугацаанд хүний бие хоолноосоо авдаг байсан уургаа нөхөж чадахгүй сульддаг юм. Түүнийг мэдэхгүй хүмүүс цагаан хоол идэж чадахгүй юм байна гээд буцаад махаа идэж эхэлдэг. Гэнэт цагаан хоол идэж болохгүй. Харин цагаан хоол идмээр байвал эхлээд энэ төрлийн номоос судлах хэрэгтэй. Манай улсын эрдэмтэн багш нарын гаргасан цагаан хоолны номд дэлгэрэнгүй тайлбарласан байна билээ. Түүнээс биш цагаан хоол идэж байна гээд жимс, байцаан салат, будаа идээд байвал болохгүй.

эрүүл хоолны талаар ярилцлага Д.Ариунаа

-Бага насны хүүхдүүд цагаан хоолтон болж болох уу?
-Max иддэг хүүхэд илүү том байдаг гэдэг худлаа санагдсан. Ээж нь цагаан хоолтон байж байгаад хүүхдээ багаас нь цагаай хоол идүүлээд өсгөсөн байдаг. Гэтэл тэр хүүхэд нь үеийнхээ хүүхдүүдээс илүү өсөлт сайн байдаг юм билээ. Одооны хүүхдүүд мах нэг их идэх сонирхолгүй байгаа юм шиг байдаг. Хүн ер нь мах иддэгээрээ эрүүл мэвндээрээ сайн байдаггүй харин ч илүү муу байдаг. Max иддэг хүмүүс бүр ор тас гарч чадахгүй юмаа гэхэд ногоо их хэрэглэдэг байвал биед сайн. Гэхдээ ногоон дотроос төмснөөс татгалзах хэрэгтэй. Төвд эмч нар “Та нар ингэж их төмс иддэг байж яаж бөөр чинь зүгээр байх юм” гэдэг. Төмс цардуул ихтэй байдаг. Тиймээс бөөрөнд муу. Хүүхдүүдийн диатезтэй болдог нэг шалтгаан нь чихэр жимснээс илүү маханд байдаг юм билээ. Нэг хятад эмчид диатезтэй хүүхдээ үзүүлэхэд чихэрнээс болоогүй харин адуу, тэмээ, ямаа, загасны махыг идүүлж болохгүй гэсэн. Түүнээс хойш махнаас татгалзаж мах өгөхөө больсноос хойш эдгэсэн юм. Хүүхдийг долоо хоногт дор хаяж хоёр удаа цагаан хоол идүүлээд байвал диатез нь зүгээр болдог гэсэн судалгаа байдаг юм билээ. Ер нь хүн хорт хавдар, өмөн үү, зүрх судасны өвчин, тархинд цус харвах, гэдэсний цүлхэн үүсэх болон өтгөн хаталт зэрэг олон өвчнөөс болж хоолны дэглэмд орж цагаан хоолтон болдог. Хүнс тэжээлээс гаралтай үхлийн аюулд хүргэгч зарим өвчин амьтны гаралтай бүтээгдэхүүнээр дамжиж биед ордог гэдгийг санаж явахад илүүдэхгүй.

Цагаан хоол

Монголд цагаан хоол гэж ярьдаг. Ер нь гадаадын орнуудад махнаас татгалзсан махан бус бvтээгдэхvvн, ногоо, жимсээр хооллодог хvмvvс байдаг.Тэр хvмvvс ч гэсэн эрvvл чийрэг, янз бvрийн євчин эмгэгт нэрвэгдэх нь бага, таргалалт байхгvй, хєнгєн шингэн явдаг. Хамгийн гол нь эрvvл мэндийн л ач холбогдолтой. Тийм учраас махан хоолоос татгалзаж болно, эсвэл махан хоолоо багасгаж болно.Тухайн хvн єєрийнхєє бие организмын онцлог, ээж, аавынхаа эрvvл мэндийн байдал, ямар євчнєєр євчилж байсныг хvртэл хоол идэхдээ бодолцож байх хэрэгтэй байдаг. Тэгэхээр махнаас татгалзах уу, vгvй юу гэдэг нь тухайн хvний єєрийнх нь асуудал. Ажил, нас, бие организмын онцлогтоо л тохируулах шаардлагатай. 40-єєс дээш насны хvмvvст бодисын солилцооны онцлогтой холбоотойгоор махан хоолоо цєєлєх, ялангуяа зєвхєн єдєр махан хоол идэх, эсвэл таргалах, янз бvрийн євчинд єртєх магадлал єндєр байвал долоо хоногт хоёр удаа махан хоол иддэг ч юм уу, єєрийн онцлогтоо тохируулан хэрэглэх хэрэгтэй.

Цагаан хоол олон талын ач тустай.

Мэдээж Эрүүл байхын үндэс нь зөв хооллолт. Зөв хооллох гэдэг бас нэг төрлийн урлаг бөгөөд түүнд суралцах ёстой гэнээ. Улс үндэстэн бүрийн 100-гаас дээш насалсан хүмүүс амьдралдаа мөрдлөг болгож ирсэн хооллох дэг жаягтай. Дорнын соёлтой монголчууд бид амжиж өөрийн болгохгүй бол Европт мацаг барих дэглэмээр уламжлуулан цагаан хоолтон болох замаар эрүүлжиж буй хүний тоо жилээс жилд нэмэгдэж байгаа ажээ. Мацаг барих гэж юу вэ, цагаан хоолтон болох нь эрүүл мэндэд ямар тустай вэ. Мацаг барихын өмнө махнаас татгалзаж цагаан хоолтон буюу вежетариан болдог байна. Манай улсад 7000 гаруй цагаан хоолтон байдгаас 4000 гаруй нь хагас вежетариан, үлдсэн нь цэвэр вежетариан гэнэ. Хагас цагаан хоолтон долоо хоногт хоёр удаа цагаан хоол иддэг. Вежетариан хоол холестерингүй байдаг. Цагаан хоол идэх нь олон талын ач холбогдолтой.

Буурцагт ургамлын уургийн агууламж махныхаас илүү
Цагаан хоолонд махны оронд дүфү буюу шар буурцгийн бяслаг, эрдэнэ шиш, будаа, шар буурцаг, хүрэн буурцаг, вандуй, гурилнаас гаргасан уураг зэрэг бүтээгдэхүүн юун түрүүнд ордог. Жимс, хүнсний ногоо нь амин дэм, эрдэс бодис, хэт исэлдлийн эсрэг бодисуудаар баялаг, эрүүл саруул, урт удаан амьдралыг тэтгэгч сайн чанарын эслэг агуулж байдаг.
Хүний биед физиологийн хувьд мах боловсруулах нэг ч эрхтэн байдаггүй гэвэл та итгэх үү? Хүн байгалийн ангиллын хувьд өвсөн тэжээлтний бүлэгт багтдаг байна. Тэгээд ч эрдэмтэд хүний ажил үйлс бүтэмж муутай, уур уцаар ундуу ихтэй байдгийн далд утга нь маханд байдаг гэж үзэж байгаа бололтой.

Хүн энергийнхээ 10 хувийг хоолноос авдаг
Буурцагт ургамлын уургийн хэмжээ махныхаас илүү байдаг. Дэлхий нийтийн хүнсний бүтээгдэхүүний хэрэглээний эхний байрт буурцагт ургамал ордог гэнэ. Мах их иддэг хүн хамгийн өвчлөмтгий. Хүн энергийг гурван янзаар авдаг. Агаараас 70, нойрноос 20, харин хоолноос 10-хан хувийг авдаг байх юм.
Өвсөн тэжээлтний хөлс ялгаралт арьсаараа гардаг байхад араатных амаараа гардаг аж. Араатны гэдэс биеийн уртаасаа гурав дахин илүү байдаг бол өвсөн тэжээлтнийх 8-12 дахин урт байдгийг мэргэжилтнүүд тогтоожээ. Бидний идэж, уусан хүнсний бүтээгдэхүүн дөрөв, тав хоногийн дараа ялгарч гадагшилдаг. Харин араатан амьтан богино гэдэстэй учир хоёр өдөр хүрэхгүй хугацаанд гадагшлуулдаг байх юм.
Хүний бие 70 триллион эсээс тогтдогоос хоёр сая нь хавдрын эс. Гэдсэнд удсан махнаас үүссэн ялзмагаас хорт хий ялгарна. Хорт хий ялгарах бие дэх хавдрын эс идэвхждэг. Энэ бүхнээс үзэхэд хоолонд хэрэглэдэг махаа багасгах, болж өгвөл махнаас татгалзах нь олон талын ач холбогдолтой.
Махан хоол идэхгүй нэг өдөр өнжиж чадахгүй гэсэн үгийг бид захын хүний амнаас сонсдог. Та нэг өдрийн хоолныхоо махны оронд шар буурцгийн бяслаг хийгээд үзээрэй. Махтай идмээр байвал хоолонд орох махныхаа талыг хийгээд, үлдсэнд нь шар бууцгийн бяслаг хийчих. Ийн өдөр ирэх тусам хоолонд орох махныхаа хэмжээг багасгаад бай. Тэгэх тусам мах идэх хүсэл тань буурна. Хэсэг хугацааны дараа өмнө нь хэлж байсан “Махгүй бол амьдар чадахгүй” гэсэн үгээ буцаахад хүрэх вий.

Мацаг барихдаа сайн үйлийн тухай бясалгадаг
Зөв хооллох урлагийн дэг жаягт чухал хэрэгтэй нэгэн зам бол мацаг барих. Мацаг барихын эхлэл нь цагаан хоол идэх гэж ойлгож болно. Хүн хоол идэхгүй байлаа гээд өлсөөд үхчихгүй. Учир нь ургамал, салхинаас энерги авч байдаг.
Нэг өдрийн буюу цөөн хоногийн мацаг барихад үдээс хойш юм идэхийг цээрлэдэг.

ондгой тоотой өдөр мацаг бариарай
Эрүүлжихийн тулд мацаг бариарай. Ходоод хоосон байлаа ч гаднаас олдсон энергийг “идэж” байдаг аж. Өлсгөлөн үед бие дэх нянгуудыг эсүүд идэж эхэлдэг байна. Хүний ходоодны ханан дахь тэмтрүүл шим тэжээлийг сорж байдаг. Мах иддэг хүний ходоод мөлгөр болж өнгөр тогтдог. Тиймээс мацаг бариад эхлэхэд ходоодны ханан дахь өнгөр арилж, цэвэршдэг гэж хоолны мэргэжилтнүүд ярьж байна. Илүүдэл жинтэй хүмүүсийн ихэнх нь өвчлөмтгий, архаг хууч өвчтэй байдаг. Тарган хүн өөрийгөө эрүүл, өөдрөгөөр төсөөлж чаддаггүй.
Хэрэв мацаг барихаар шийдсэн бол эхлээд хагас өдрийн мацаг бариад үз. Ингэхийн тулд ходоод гэдсээ маш хөнгөн байлгах хэрэгтэй
-2-3 хоногийн өмнөөс халуун хоол идэхээс татгалзаарай. Тэгэхэд ходоод агшина
-Сэтгэлзүйн бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй шүү
-Сарын шинэдээр мацагаа эхлээрэй. Мацагийг 3, 5, 7 хоног буюу сондгой тоотой хоногийг сонгоорой.

Мацаг тайлах нь мацаг барихаас хэцүү
24 цаг мацаг барьж болно. Энэ нь өдрийн хоолноос маргааш өдрийн хоол эсвэл оройн хоолноос маргааш оройн хоол хүртэл үргэлжилнэ. Энэ хооронд ямар нэг хоол хүнс болон жимс, ногооны шүүснээс татгалзах хэрэгтэй. Мацаг барихдаа нэрмэл ус л ууна. Үүнийг бүрэн мацаг барилт гэнэ. 24 цагийн мацаг барих тохиолдолд ганц л зүйлийг зөвшөөрдөг.
Аяга усанд цайны халбаганы гуравны нэг хэмжээтэй цэвэр зөгийн бал, эсвэл нэг халбага нимбэгний шүүс нэмж хийж болно. Эдгээр нь биен дэх хорт бодис салстуудыг уусгах нөлөөтэй. Мацаг тайлах нь мацаг барихаас ч төвөгтэй. Мацаг тайлахдаа гадил зэрэг шүлтлэг биш жимс идээрэй. Гэхдээ шууд идчихэж болохгүй. Эхлээд жимснээс бага зэргийг нухаад усанд найруулж ууна. Энэ мэтчилэн орцыг нь бага багаар нэмсээр гурав дахь өдрөөс жирийн хоолонд ороорой

Хүнсний ногоо болон жимсэнд ямар витамин ихээр агуулагдах талаар танилцуулья.

Витаминууд Хүнсний ногоо, жимс
Витамин В1 -тиамин байцаа, вандуй, буурцаг, талханд
Витамин В2-рибофлавин ямар ч нарийн ногоонд, цэцэгт болон бөөрөнхий байцаа, ногоон сонгино ногоон буурцаг, гүзээлзгэнэ
Витамин В3 хүнсний бүх төрлийн шинэ ногоонд
Витамин В төмс, хар талх,
Витамин В. төрөл бүрийн шинэ ногоо, ногоон вандуй,
Витамин В12 шинэ жимс ногоо,
Витамин С бүх төрлийн хүнсний ногоо жимсэнд.100 г байцаанд дунджаар 100-200 мг чинжүүнд 200-400 мг, яншүйнд 100-190 мг, ногоон сонгинод 15-60 мг, манжин 25-30 мг, улаан лууванд 20-30 мг, төмсөнд 10-30 мг, улаан лоолинд 20-40 мг өргөст хэмхэнд 5-10 мг, шар лууванд 5-10 мг хэмжээтэй байдаг.
Витамин РР- никотины хүчил бүх төрлийн жимс, жимсгэнэ, улаан манжин, шар луувавд
Витамин A бүх төрлийн ногоон ургамал, 100 гр бууцай, чинцай, салат, байцаа, ногоон буурцаг, хүнсний шош зэрэгт 0,4-2,5 мг, шар лууванд9-12 мг, улаан лоолинд1,5-2,0 мг,
Витамин Д , масло, сүү, төрөл бүрийн ногоон ургамал, мөөг зэрэгт их хэмжээгээр
Витамин Е ургамлын тос, чацаргана, чинцай, салат, байцаа, шинэ ногоонд
Витамин К төрөл бүрийн шинэ ногоо, бууцай, чинцай, байцаанууд, улаан лоолинд

Хавдрын эсрэг хооллолт ба хүнсний ногооны ид шид

Хүнсний ногоо нь хүний биемахбодийн хэвийн өсөлт хөгжилтийг дэмжиж , эрүүл чийрэг байлгах төдийгүй хөдөлмөрлөх чадварыг улам сайжруулдаг төрөл бүрийн витамин, эрдэс давс, ус, шим тэжээл бүхий нүүрс усаар элбэг байдаг. Хүнсний ногоо, үр тариа, мөөгөнд зохих хэмжээний тос, уураг агуулагдана. Хүн өдөр болгон хоолондоо шинэ ногоог хэрэглэх нь нэн чухал билээ. Ямар нэгэн ногооны ихэнхи хэсгийг ус эзэлдэг. Жишээ нь сармисны 65%, өргөст хэмх, ногоон байцааны 95-96%-ийг ус эзэлнэ. Эрүүл аж төрөхийн тулд хүн хоногт хэрэглэх хоолны шим тэжээлийн 15-20%-ийг жимс, ногоогоор хангах ёстой. Хүнсний ногоонд тос 1%, уураг 15-20% агуулагдах ба хуурай бодисын зонхилох хэсэг нь эслэг, цардуул, сахар юм. Эслэг нь бие махбодид шингэц муутай боловч гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулдаг ба хоолны илчлэг ихдэхээс хамгаалдаг байна. Мөн эслэг болон пектин нь хоол боловсруулах явцад үүссэн хорт бодисыг шингээж хүний бие махбодиос гадагш ялгаруулдаг ач тустай. Хүнсний ногоо нь хүний бие махбодид физиологийн шүлтлэг давсыг бий болгож , махан хоолыг саармагжуулж, шингэлтийг нь сайжруулан хүчил, шүлтийн тэнцвэрийг хэвийн байдалд нь хадгалж , бодисын солилцоог идэвхжүүлнэ. Хүнсний ногоо. болон жимсэнд хүний бие махбодид зайлшгүй шаардлагатай төмөр, кали, магни, фосфорын давснаас гадна олон төрлийн витамин, бичил элементүүд элбэг байдаг. Иймд хүнсний ногоог витамины эх уурхай гэж олон эрдэмтэд үздэг. Витаминыг эмийн хэлбэрээр хэрэглэхээс илүү шинэхэн ногооноос авах нь илүү их ач холбогдолтой. Хүний бие махбодид шаардлагатай С витамин, каротиныг үндсэндээ хүнсний ногоо л хангана. Хүнд хоногт 75-100 мг витамин С хэрэгтэй бөгөөд үүнийг 30-50 г чинжүү, 50 г яншуйн навч, 120 г байцаа, 150 г бууцай, 170 г улаан лооль, 100 г улаан луувангийн аль нэг нь хангаж чадна. Тэгвэл А витамины хоногийн хэрэглээ 1,5-2,5 г байдаг. Ийм хэмжээний каротиныг авахын тулд хоногт 50 г чинжүү, 60 г шар лууван, 250 г улаан лооль, 100 г сонгино, бууцай, гоньдны навч зэргийн аль нэгийг нь идэхэд л хангалттай.

Хүнсний ногооны найрлаган дахь нүүрс. ус, чихэр, цардуул нь эслэгийн байдалтай байдаг. Төмс илчлэгийн хувьд 3-5 дахин ихийг агуулдаг. 100 грамм шинэ төмс нь хүний биед 30,3 ккал дулааны энергийг өгч чадна. Хүн хоногт 300-400 грамм төмс хэрэглэх нь зохистой. Төмсний булцуунд 23,6 % нь хуурай бодис байдгийн Иймээс насанд хүрсэн дотор цардуул гол суурийг эзэлдэг. Мөн төмсний найрлаганд С, В витаминууд хамгийн ихээр агуулагддаг. Хүмүүсийн бүтэн жилд хэрэглэх С витамины 40%-ийг төмс хангаж чадах тул энэ ногоо их ашигтай нь харагдаж байна. Хүн төрөлхтөн хүнсний ногоогэрт дээр үеэс эмчилгээнд хэрэглэж ирсэн ба энэ ач холбогдлыг зарим нэгтөрлийн ногоон дээр авч үзье.

Байцаа


Газар дундын тэнгис, Баруун Европын тэнгис далай орчмын нутгуудаас гаралтай бөгөөд Монгол оронд бөөрөнхий байцаа / белокочанная капуста/, булцуут байцаа / кольраби/, улаан байцаа, хятад байцаа, цэцэгт байцаа, брюсселийн байцаа, брокколи зэргийг тариалж байна. Байцаа амт чанар сайтай, зарим өвчнийг анагаах чанартай. Бүх л төрлийн байцаанууд олон янзын витаминаар баялаг. Тухайлбал бөөрөнхий байцаанд 0,З грамм орчим витамин агуулагддаг бол цэцэгт байцаа нь 2, брюсселийн байцаа 3 дахин их витаминтай.
Байцаанд I 100 гр/
витамин С- 31,9-141,9 мг
витамин A - 2 мг%
витамин В - 0,22 мг%
витамин В2 - 0,6 мг%
витамин РР - 2,7 мг%
витамин К- 4 мг% хүртэл байхаа сгадна Р, Д, Е витаминууд бас байдаг. Хүний хүнс тэжээлд ямар ч зүйлээр үл орлуулах чухал ач холбогдолтой аргинин, гистидин, лизин, триозин, треонин, триптофан, цистин зэрэг амин хүчлүүд, нимбэг, хурган чихний органик хүчил нилээд их хэмжээгээр агуулагдана. Байцаанд байх фолийн хүчил цусан дахь холестерины хэмжээг бууруулахаас гадна цус багадахаас сэргийлнэ. Мөн найрлаганд нь байх тартараны хүчил хэт таргалалтаас хамгаална. Байцааны эслэг чанар нь гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг идэвхжүүлж , хоолны шингэцийг сайжруулна. Шинэ байцааны шүүсийг ямар нэгэн шархыг анагаахаас гадна амны хөндийн үрэвслийн үед зайлж хэрэглэдэг. Мөн байцааны шүүсэнд сахар нэмээд ханиалгах, хоолой сөөх үед хэрэглэвэл үр дүн сайтай. Байцааны навчинд сүрьеэгийн үүсгэгч савханцар, алтлаг стафилококк зэрэг нянгуудыг хөнөөх фитонцид гэдэг бодис байдаг. Хүний бие махбодид шаардлагатай төмөр, натри, кали, фосфор, магни, хүхэр, төрөл бүрийн давс зэрэг эрдэс бодисууд агуулагдахаас гадна байцаанд орших нүүрс ус, эслэг бодисууд нь судас хатуурахаас сэргийлж, холестериныг их хэмжээгээр биеэс гадагш ялгаруулдаг байна. Байцаанд агуулагдах ургамлын хоёрдогч бодис болох глюкосинолат нь нянгийн өсөлт үржлийг зогсоосноор халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх үйлчлэлтэй. Байцааны төрлийн ногоог их хэмжээгээр хэрэглэсэн тохиолдолд нарийн, бүдүүн гэдэсний хавдраар өвчлөх эрсдэл маш бага байдаг байна.

Бууцай /шпинат/


Хүйтэнд тэсвэртэй эрт болцтой навчитногоо юм. Бууцайнд төрөл бүрийн витамин, кали, кальци, йод, төмөр ихээхэн хэмжээгээр агуулагдана. Ногоонуудын дотроос хамгийн ихээр уураг агуулдаг ногоо бол бууцай юм. Иймд бууцайг хүч тамирын ногоо гэж нэрлэдэг.

Сонгино

Манай оронд сонгинолог ногооны төрлөөс бөөрөнхий, урт, тачир сонгинууд, жууцай, сармис зэргийг өргөн тариалж хоол хүнсэндээ ихээр хэрэглэж байна. Бидний өдөр тутмын хооллолтыг сонгиногүй төсөөлөхөд хэцүү билээ. Сонгиногүй хоол, зууш нь ямар их амтгүйг хүн бүхэн мэднэ. Сонгинолог ургамлууд фитонцидыг агуулна. Энэ нь бичил биетэн, өвчин үүсгэгч нянгууд, мөөгөнцрийн өсөлт үржлийг зогсоодог бодис. Фитонцид нь нүдэнд үл үзэгдэх ба ууршиж амархан шингэдэг юм. Сонгино нь хүний хрол боловсруулах үйл ажиллагааг идэвхжүүлж, хоолны дуршлыг нэмнэ. Түүний найрлаганд глюкоз, фруктоз, эфирийнтос, олон төрлийн витаминууд багтана. Хальсанд нь сахар 6% орчим байх тул сонгиныг хайрахад гашуун бодисууд дэгдэн ууршиж амттай болох бөгөөд сахарын бодис нь түлэгдэж улаавтар өнгөтэй болдог. Сонгино дахь сахар нь хоолонд амт оруулахаас гадна хүний биед илч өгнө.

Бөөрөнхий сонгино

Бөөрөнхий сонгины найрлаганд хуурай бодис нь 12-20%,чихэр 5-10% хүртэл байх ба зонхилох хэсэг нь нүүрс ус юм. Булцуунд нь чихэр 9-10% -ийг эзэлдэг. Сонгины дотоод хэсгийн шүүслэг зузаан хальс нь хуурай бодис, нүүрс усаар баялаг. Энэ ногоонд төрөл бүрийн витаминууд, нэн ялангуяа С витамин ихээр агуулагдана. Урт сонгино. Олон наст ургамал. Хятад, Дорнод Сибирээс гаралтай гэж үздэг. Урт сонгинод С витамин 105 мг%, витамин В1 -0,002мг%, В2-0,026мг%, каротин, витамин РР , эрдэс давс, кали, магни, төмөр зэрэг нэн чухал бодисууд ихээр агуулагддаг.

Алтайн нутгийн сонгино

Энэ төрлийн сонгино нь аагамтсайтай, витамин.тэжээллэг чанараараа таримал сонгиныг бодвол илүүтэй байдаг. Манай ард түмэн эртдээр үеэс хоол хүнсэндээ хэрэглэж ирсэн билээ. Алтайн сонгино нь аскорбины хүчлээр / витамин С/ их баялаг, навчиндаа 877 мг%, булцуундаа 257 мг%, каротин 68,8%-ийг агуулна. Сонгиныг амандаа 3-5 минут зажлахад өвчин үүсгэгч төрөл бүрийн нянгуудын идэвх буурч устдагбайна. Мөн шилэн саванд мах хийж дээр нь сонгино тавивал чанараа удаан хадгалж чадна.

Сармис

Нарийн шугаман навчтай, ганд тэсвэртэй ногоо. Сармисны цэвэр хумсны хуурай бодисын найрлаганд уураг 6,7%, тослот 0,6%, чихэр26,3%, эслэг 0,77% тус тус ордог. Үүнээс гадна витамин С 140 мг % байх бөгөөд эфирийн тосоор баялаг тул өвөрмөцүнэр, амтыг бий болгоно. Сармис нь фитонцидыг ихээр агуулдгаараа элдэв халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, хоол боловсруулах эрхтний хэвийн үйл ажиллагааг хангах, бөөр, зүрх судас, уушигны өвчнүүдийг анагаах олон талын үйлчилгээтэй. Сармисыг удаан шарж шүүсийг нь авах замаар уушигны хатгаа, багтраа/ астма/, хөхүүлж ханиалгах үед цээж, хоолойд түрхэж хэрэглэдэг. Мөн сармисанд агуулагдах, түүний өвөрмөц үнэр болон гашуун чанарыг нь хариуцдаг сульфид гэдэг бодис нь хорт хавдрын эсрэг нилээд хүчтэй зэвсэг болдог байна, Сульфид нь антиоксидант буюу чөлөөт радикалуудыг саармагжуулах, бодисын солилцоонд эсийн нөхөн төлжилтийг сайжруулах үүрэг гүйцэтгэдэг тул хавдрын эсрэг үйлчилгээ үзүүлдэг байна. Үүнээс гадна цусны бүлэгнэлт болон дархлалын системд эерэгээр нөлөөлнө. Эдгээр бодисууд шүлс ба ходоодны шүүсний ялгаралтыг зохицуулж нарийн бүдүүн гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулснаар хоол боловсруулалтыг дэмждэг байна. Мөн артерийн судаснууд дахь холестерины хэмжээг бууруулснаар зүрхний шигдээс өвчнөөс урьдчилан сэргийлдэг. Сармис төрөл бүрийн эмийн бүрэлдэхүүнд оролцдог учраас хүнс болон эрүүл ахуй, эмчилгээний ач холбогдолтой ногоо юм.

Цагаан хоолны ашиг тус

Хүн төрөлхтөний хувьсан хөгжсөн түүхээс үзвэл манай өвөг дээдэс төрөлхийн цагаан хоолтон байжээ. Хүний бие махбодын бүтэц нь мах идэхэд зохицоогүй юм. Колумбын их сургуулийн доктор Г.С.Хантинген хүний биеийн бүтэц зүйн харьцуулсан судалгааны өгүүллээрээ үүнийг нотолсон юм. Тэрээр махчин амьтны нарийн, бүдүүн гэдэс нь богинохон байдгийг анзаарчээ. Махчин амьтны бүдүүн гэдэс шулуун бөгөөд гөлгөр байдаг ажээ. Үүний эсрэгээр, мах иддэггүй амьтны нарийн, бүдүүн гэдэсний аль аль нь урт байдаг. Махан дахь эслэгийн агууламж бага, уургийн нягтрал их байдгаас гэдэс шим тэжээлийг нь шингээхэд урт хугацаа шаардагддаггүй байна.

Тийм учраас ургамалын тэжээлтний гэдэснээс мах иддэг амьтны гэдэс богино байдаг. Байгалаасаа ургамлаар хооллогч бусад амьтны нэгэн адил хүн төрөлхтөний бүдүүн, нарийн гэдэс нь урт байдаг. Бидний гэдэсний нийт урт нь барагцаалбал 28 фут (8.5 метр) байдаг. Нарийн гэдэс олон нугалардаг, хана нь хуниастай бас гулгамтгай биш байдаг. Энэ нь мах иддэг амьтны нарийн гэдсийг бодоход илүү урт учир бидний идсэн мах гэдсэн дотор илүү удаан хугацаагаар байдаг.
Ингэсний улмаас тэр мах нь муудаж ялзран хорт бодис ялгаруулдаг юм. Эдгээр хорт бодисыг шулуун гэдэсний өмөн өвчний шалтгаан гэж үздэг ба мөн эдгээр нь хорт бодисуудыг зайлуулах үүрэгтэй элэгний ачааллыг ихэсгэж, элэгний хатуурал, тэр ч бүү хэл элэгний өмөн өвчин үүсэх нөхцөл бүрдүүлдэг. Маханд бөөрний ачааллыг ихэсгэдэг урокинез уураг болон шээсний хүчил их агуулагддаг ба тэдгээр нь бөөрний ачааллыг нэмэгдүүлэн бөөрний үйл ажиллагааг сүйтгэж чадна. Нэг фунт (хагас кило шахуу) шарсан үхрийн маханд 14 грамм урокинез уураг агуулагдаж байдаг.
Амьд эсийг шингэн урокинез дотор хийхэд бодисын солилцоо нь алдагддаг байна. Махны зүйлд эслэг эд болон ширхэглэг бодис бага байдаг бөгөөд эслэг бодис дутагдвал өтгөн амархан хатах болно. Мэдээж, өтгөн хатах нь шамбарам болон бүдүүн гэдэсний өмөнг үүсгэдэг. Маханд байгаа холестерин болон ханасан өөх нь бас зүрх судасны өвчин үүсгэнэ. Зүрх судасны өвчин бол Америкчуудын нас баралтын шалтгааныг тэргүүлдэг, одоо үед Тайваньд ч мөн адил болжээ.
Өмөн үү бол үхэлд хүргэж буй шалтгаануудаас хоёр дахь тэргүүлэгч шалтгаан юм. Махыг шарж, хайрах нь хүчтэй канцероген /carcinogen/ агуулдаг нэг зүйлийн химийн бодис(метилхолантрен)-ыг үүсгэдэг болохыг судалгаа харуулжээ. Энэ химийн бодисыг өгсөн хулгана яс, цус, ходоодны гэх мэт өмөн өвчнөөр өвчилдөг байна.
Судлаачид хөхний өмөнгөөр өвдсөн хулганы хөхүүлж байгаа зулзага нь бас өмөн өвчнөөр өвчилдгийг илрүүлсэн байна. Хүний өмөн өвчний эсийг амьтанд тарихад тэр амьтан өмөн үү туссан байна. Бидний өдөр тутмын иддэг мах нь ийм өвчтэй малын мах байсан бол бид түүнийг нь бие махбоддоо аваад, өвчлөх магадлал их болно.Ихэнх хүмүүс мал нядлах газрын махыг мал эмнэлэг, ариун цэврийн шалгалтанд орсон гэж боддогоос махыг цэвэрхэн, аюулгүй гэж үздэг. Үнэндээ мал нядлах газар өдөр бүр өдий төдий үхэр, гахай, тахиа, нугас зэргийг алж худалдаж байгаа тул амьтан болгоныг хорт хавдартай эсэхийг нь нэг бүрчлэн шалгах бололцоо байхгүй. Амьтан болгоныг бүү хэл зүсэм маханд өмөн өвчний эс байгаа эсэхийг нягтлах нь туйлын бэрхшээлтэй юм. Одоо үед махны үйлдвэрт толгой нь сэжигтэй бол толгойг нь хаяж, хөл нь өвчтэй бол хөлийг нь хаях арга хэрэглэж зөвхөн өвчтэй хэсгийг нь салгаж аваад үлдсэн хэсгийг нь худалдаж байна.
Нэрт цагаан хоолтон доктор Ж.Х.Келлог “Бид ургамал ногооны зүйл идвэл идэшний зүйл маань ямар өвчнөөр үхсэн бол гэж сэтгэл зовних хэрэггүй тул идэж уухыг маань таатай сайхан болгоно шүү!” гэж хэлжээ.Үүнээс гадна санаа зовох өөр нэг зүйл бас байна. Амьтныг бордох тэжээл, антибиотик болон өсөлт хурдасгах даавар, стеройд зэргийг агуулсан эм бэлдмэлийг амьтны тэжээлд холих буюу биед нь шууд тарьдаг. Ийм амьтны махыг идвэл энэ бодисууд нь хүний биед шингэдэг болохыг нийтэд мэдээлсэн байна. Маханд байгаа антибиотик нь хүмүүсийн эмчилгээнд хэрэглэж буй антибиотикийн үйлчилгээг бууруулах магадлалтай байна.
Зарим хүн цагаан хоол хэрэглэхэд шим тэжээл дутагдана гэж үздэг. Америкийн гэмтэл согогийн эмнэлгийн мэргэжилтэн доктор Миллер Тайваньд дөчин жил эмнэлгийн ажил хийжээ. Тэр бүх ажилтан, өвчтөн цөмөөрөө цагаан хоол иддэг эмнэлэг байгуулсан байна. Тэрээр: “Ургамал болон махаар аль алинаар нь хооллож чаддаг амьтны нэг бол хулгана юм. Хоёр хулганыг тусгаарлаад нэгэнд нь мах идүүлж, нөгөөд нь цагаан хоол идүүлэхэд хоёр хулганын өсөлт бойжилтын байдал адилхан, гэхдээ ургамлаар хооллодог хулгана өвчин эсэргүүцэх чадвар сайтай, урт насалдгийг харж болно. Үүнээс гадна хоёр хулгана өвчин тусвал ургамал хоолтой хулгана нь түргэн эдгэрдэг байна” гэжээ. Мөн “орчин цагийн шинжлэх ухааны эм бэлдмэл хичнээн их сайжирсан ч гэсэн зөвхөн өвчнийг л эмнэж чадна. Харин хүнс хоолны зүйл бол хүмүүсийг эрүүл саруул байлгаж чадна” гэж нэмж хэлжээ. Бас: Ургамлын гаралтай хүнсний зүйл нь махыг бодвол шим тэжээлт чанарын шууд эх булаг юм гэж заажээ. Хүмүүс мах иддэг, гэтэл бидний идэж байгаа амьтны шим тэжээлийн эх булаг нь ургамал ногоо л байдаг. Ихэнх амьтан богино настай, бас хүнд байдаг бараг бүх өвчнийг тээж байдаг. Энэ нь хүн төрөлхтний өвчин эмгэг нь өвчтэй малын мах идсэнээс үүсэлтэй байх тун магадлалтай гэсэн үг юм. Тиймээс хүн шим тэжээлээ яагаад ургамлаас шууд авдаггүй юм бэ? Доктор Миллер эрүүл мэндээ сайн байлгая гэвэл, бүх шим тэжээлээ авахад зөвхөн үр тариа, буурцаг, ногоо л хэрэгтэй гэжээ.
Амьтны уураг ургамлын уургаас илүү гэж олон хүн үздэг. Учир нь амьтны уургийг нийлмэл уураг, ургамлын уураг нийлмэл бус уураг юм. Үнэндээ бол нийлмэл уураг зарим ургамалд байдаг, бас нийлмэл бус уурагтай хэд хэдэн ургамал нийлж нэгдээд нийлмэл уураг үүсгэдэг байна. 1988 оны гуравдугаар сард Америкийн Хоол Судлалын холбооноос “Хэрэв шим тэжээлт чанарыг нь зохистой тохируулж чадвал цагаан хоол нь эрүүл мэндэд ашигтай, шим тэжээлээр хангалттай гэж АХС-ын холбооны зүгээс үзэж байна” гэж зарлан тунхаглажээ.
Мах иддэг хүмүүс цагаан хоолтнуудаас хүч чадалтай байдаг гэсэн төөрөгдөл түгээмэл байдаг ч Яал их сургуулийн профессор Ирвинг Фишерийн 32 цагаан хоолтон, 15 махан идэштэн оролцсон туршилт хийхэд цагаан хоолтнууд нь илүү тэсвэр хатуужилтайг илрүүлжээ. Туршилтанд оролцсон хүмүүсийг гарыг нь аль болох удаан өргүүлж үзжээ. Туршилтын хариу нь тун илт тодорхой харагдав. Мах иддэг 15 хүний 2 нь л арван таваас гучин минут гараа өргөсөн бол, цагаан хоолтон 32 хүнээс; 22 нь гараа арван таваас гучин минут, 15 нь хагас цаг, 9 нь нэг цагаас дээш, 4 нь хоёр цагаас дээш, нэг нь гурван цагаас дээш хугацаагаар өргөсөн байна.
Холын зайн уралдаанд гүйдэг шилдэг тамирчид тэмцээний өмнөх үеүүдэд цагаан хоол иддэг байна. Цагаан хоолны эмчилгээний мэргэжилтэн эмч Барбара Моур зуун арван бээр (200-аад км) зайг 27 цаг 30 минутад туулсан байна. Тавин зургаан настай нэгэн эмэгтэй залуу эрчүүдийн тогтоосон дээд амжилтыг эвдсэн байна. Тэрээр: “Би бүрэн цагаан хоолтон хүмүүс эрүүл чийрэг, ухаан саруул, цэвэр ариун амьдралтай байдгийг харуулах жишээ байхыг хүссэн юм” гэжээ. Цагаан хоолт хүн хоол хүнснээсээ хангалттай хэмжээний уураг авч чаддаг уу? Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын зөвлөснөөр бол бид өдөр тутам авах илчлэгийнхээ 4,5 хувийг нь уургаас авч болно. Буудайд 17%, ногоон цэцэгт (байцаа) наргилд 45%, цагаан будаанд 8%-ийн уургийн төрлийн илчлэг агуулагддаг байна. Иймээс мах хэрэглэхгүйгээр уургаар баялаг хоол хүнстэй байх тун хялбар юм. Зүрхний өвчин, өмөн үү зэрэг олон өвчин үүсгэдэг хэт их өөх тостой хоол хүнснээс ангижрах нэмэлт ашиг тустай байдаг болохоор цагаан хоол хэрэглэх ёс нь хамгийн дээд зэргийн сонголт гэдэг нь илэрхий юм.
Зүрхний өвчин, хөх, шулуун гэдэсний өмөн, саа өвчнөөр өвчлөх нь ханасан өөх тос ихээр агуулдаг мах болон амьтны гаралтай хүнсний зүйлийг хэт их хэрэглэхтэй холбоотой нь батлагдаад байна. Тос багатай цагаан хоол идсэнээр ихэвчлэн урьдчилан сэргийлж, зарим үед эмчилж болдог бусад өвчний тоонд бөөрний чулуу, булчирхайн өмөн, чихрийн шижин, арван хоёр нугалаа гэдэсний шарх, цөсний чулуу, ходоодны архаг үрэвсэл, үе мөчний үрэвсэл, буйлны өвчин, батга, нойр булчирхайн өмөн, ходоодны өмөн, цусны чихэр багасах, өтгөн хатах, дивертикулит, цусны даралт ихсэх, яслаг эд сийрэгжих, өндгөвчийн өмөн, шамбарам, хэт таргалах болон багтраа өвчин багтдаг. Тамхи татахыг эс тооцвол мах идэхээс илүү хүний эрүүл мэндэд хор болох зүйл байхгүй болно.

Эх сурвалж: